در زمینه علت غیبت حضرت مهدی (عج) و اینکه چرا مردم از فیض حضورش محروم شدند دلایل گوناگونی ذکر شده پیش از اشاره به علت غیبت ، ذکر این مطلب ضروری است که علت واقعی غیبت آن حضرت بر بشر مجهول است و جز خدا و ائمه معصومین علیهم السلام کسی نسبت به آن آگاهی کامل ندارد ، زیرا فهم و استعداد مردم بسیار محدود است و درک بعضی از مسائل برای آنان بسی مشکل است و چه بسا بیان مطلبی که مردم توان درک آن را ندارند اثار و عواقب زیادی در بر داشته باشد ، این نکته به تجربه نیز ثابت شده و در روایات به آن اشاره شده .

عبدالله فضل هاشمی از امام جعفر صادق (ع) چنین نقل می کند : از آن حضرت شنیدم که فرمود همانا به حضرت صاحب العمر (عج) غیبتی خواهد بود که ناچار از آن است که به طوری که اهل باطل در ان تردید کنند.

عرض کردم : چرا ایشان غیبت می کنند ؟ آن حضرت فرمود : اجازه ندارم آن را برایت آشکار سازم .گفتم : حکمت غیبت چیست ؟ فرمود : همان حکمتی که در غیبت حجت های پیش از او وجود داشته . در غیبت آن جناب نیزوجود دارد.حکمتش آشکارنمی شود ، مگر بعد از ظهور آن حضرت چنان که حکمت سوراخ کردن کشتی وکشتن آن بچه و تعمیردیوارتوسط حضرت خضر برای حضرت موسی(ع) ظاهر نشد، مگر وقتی که خواستند از هم جدا شوند ، ای پسر فضل ! غیبت امری از امور الهی ، سری از اسرار خداوندی و غیبی از غیبهای خداست و چون دانستیم که خداوندحکیم است (همه کارها ی او براساس حکمت و مصلحت و سعادت بشر است) تصدیق می کنم که تمام کارهای الهی از روی حکمت صادر می شود گرچه علت آن ( به صورت تفصیل ) برای ما آشکار نباشد .¹ دانشمندان اسلامی برای غیبت آن حضرت علتهایی ذکر کرده اند که برخی ازآنها بصراحت در روایات آمده است . در اینجا به چهار علت اشاره می کنیم :

 

الف) امتحان:

غیبت آزمایشی است که خداوندحکیم بندگانش رابا آن می آزماید.با غیبت آن حضرت کسانی که دارای ایمانی محکم وقوی نیستند حقیقت و باطنشان آشکار می شود و بر عکس ، افرادی که از ایمانی محکم و ریشه دار برخوردارندو به خاطر ایمان به غیبت،برگرفتاریها ومشکلات صبر می کنند و در جهت فراهم شدن زمینه ی ظهور آن حضرت،خالصانه تلاش می کنند و برای نابودی باطل و اقامه ی حق و عدل از هیچ کوششی دریغ نمی ورزند، ارزششان معلوم می شودوبه درجاتی که برای منتظران واقعیآن حضرت در نظر گرفته شده می رسندوتکامل می یابندجعفرجعفی می گوید: به امام محمد باقر (ع) عرض کردم ک فرج شما کی خواهد رسید ؟ آن حضرت فرمود:هیهات ، هیهات ! فرج ما نخواهد رسید مگر اینکه شما غربال شوید ( امام باقر (ع) این جمله راسه مرتبه تکرارکرد) وافراد آلبوده بروند( از دین حق برگردند ) و افراد پاک و مخلص باقی بمانند .²

درروایتی دیگری چنین آمده است:هنگامی که در این رابطه از حضرت امام جعفر صادق (ع) سوال شد ، آن حضرت فرمود : این امر(ظهور حضرت محدی (عج) واقع نمی شود مگر زمانی دوسوم مردم از دین خارج شوند .

سوال کنندگان تعجب کردند،گفتند : وقتی دو سوم مردم از دین خارج شدند چه کسی باقی می مانند ؟ حضرت صادق (ع) فرمود : آیا شما دوست ندارید در زمره یک سوم باقی مانده باشید ؟3

یعنی شما ناراحت نشوید که چرا دین و عقیده شما محفوظ می ماند .

ب)بیعت نکردن با کسی :

درروایات متعددی علت غیبت حضرت ولی عصر(عج) ونیزمخفی بودن ولایت آن حضرت اینگونه ذکر شده است که برای اینکه بیعت هیچکدام ازحاکمان ستمگربرعهده آن حضرت نباشدزیراتمام ائمه علیهم السلام در شرایطی زندگی می کردند که در ظاهر بیعت حاکم ظالمی بر عهده آنان بود .

در توقعی که حضرت مهدی (عج) درپاسخ به سوال اسحاق بن یعقوب صادر کردند و توسط محمد بن عثمان نائب دوم ایشان انتشار یافت آن حضرت فرمود : همانا بیعت ستمگران زمان در گردن تمام پدران ائمه علیهم السلام بوده است،ولی هنگامی که من ظهور می کنم،بیعت هیچکدام از ستم گران زمان برگردنم نخواهد بود.4

پ) حفظ جان از گزند :

براساس روایات بسیاری،با ظهورحضرت مهدی (عج) همه ستمگران نابود می شوند و حکومت آنان بوسیله آن وجودمقدس منقرض شده،بساط ظلم وبی عدالتی ازصحنه زمین برچیده می شود، بدین خاطر تمام حاکمان ستم گرمراقب بودند که به ان حضرت دست یابند و ایشان را به شهادت برسانند تا به تصور باطل خود جلوی اراده را بگیرند از این رو ،اثار حمل در مادر و لی عصر (عج) مانند مادر حضرت موسی اشکار نبود حتی

خود نرجس خاتون متوجه نبود که چنین گوهر گرانبهایی با خود دارد. هنگامی که حکیمه خاتون به او گفت امشب فرزندی به دنیا آورد ، تعجب کرده فرمود : من نشانه ای در خود نمی بینم ! بدین جهت لازم بود آن حضرت از نظرها مخفی باشد تا این ذخیره الهی برای نجات بشریت و نابودی فساد و باطل و اجرای عدالت واقعی از گزند دشمنان و بدخواهان محفوظ بماند.

زراره از امام جعفرصادق (ع) چنین نقل می کند:آن حضرت فرمود که برای حضرت صاحب الزمان (عج )

پیش از ظهورش غیبتی است . عرض کردم برای چه ؟ ایشان فرمود: به خاطر ترس از کشته شدن .5

گفتنی است که هر چند برای خداوند متعادل امکان دارد که آن حضرت در بین مردم باشد به قدرت و خواسته الهی  کسی نتواند به اوصدمه ای برسانند،ولی این کاربرخلاف نظام افرینش واراده و اختیار است که خداوند به انسانها ارزانی کرده است،زیرا خداوند انسانها را به گونه ای آفریده که طریق اسباب و علل عادل ، اعمال خود را انجام دهند و با اراده و اختیار،حقیقت و باطن خود را آشکار کنندو بر اساس آن پاداش یا کیفر ببینند .

بدون شک، ستم گران جاه طلب و خودخواه، تمام امکانات خود را برای ضربه زدن به حضرت مهدی فراهم می کردند و برای ریاست چند روزه دنیا به هر جنایتی دست می زدندهمانطور که نسبت به امام حسین و اصحابش چنین کردند.همچنین روشن است که ان حضرت مانند اجداد پاک و بزرگوارش از کشته شدن در راه خدا ترسی ندارد، اما اراده الهی به این تعلق گرفته است که آن حضرت که اخرین حجت الهی است ، به منظورش تأمین سعادت بشرازگزنددشمنان محفوظ بماند،تا بتواند رسالت تاریخی خود را در زمانی که جهان اماده پذیرش ان بوده و خواست خدا به ان تعلق گرفته باشد به انجام رساند.

خواجه نصیرالدین طوسی،حکیم و دانشمندبزرگ اسلامی دراین ضمینه می نویسد : علت غیبت امام دوازدهم از سوی خداوندسبحان وحضرت مهدی (عج) نیست،بلکه ازجانب انسانهایست که مکلفند ( یعنی به حد تکلیف

شرعی رسیده و وظیفه دارند از امام زمان اطاعت کرده ، در اجرای امرش کوتاهی نکنند و او را از گزند دشمنان حفظ نمایند ، ولی به این وظیفه خود عمل نمی کنند و در نتیجه دشمنان قصد جان آن حضرت را خواهند کرد ).

وآن علت که ازناحیه مردم است،این که ترس از کشته شدن آن حضرت توسط دشمنان واطاعت نکردن مردم از دستورات آن حضرت وجود دارد و هر وقت این سبب از بین رفت  ريا، یعنی مردم مطیعشان شدند و دستوراتشان را پیروی کردند ، ظهور ان حضرت واجب می شود .6

ت) آمادگی جهانی :

حضرت مهدی (عج) پس از ظهور ، بر تمام جهان حکومت می کند و هدایت و دادگریش جهان شمول بوده ، امورجامعه اسلامی رابرمبنای حقایق و واقعیات بیان می کند وهمانطورکه از روایات بر می آید، آن حضرت در اجرای احکام الهی و امر به معروف و نهی از منکر هیچگونه تخفیف و چشم پوشی اعمال نمی کند .

از این رولازم است طرقی و پیشرفت علوم ، عالمگیر و گسترده شود و مردم از جهت فکری و علمی تکامی یابند ،تا هنگام ظهور آن حضرت آمادگی پذیرش دعوت جهانی ایشان و اجرای آن برنامه مخصوص که تا آن زمان بی سابقه بوده است به طور کامل فراهم باشد . روشن است که چنین پیشرفت و تکلملی نیاز به زمانی طولانی دارد به طوری که ارتباط و نزدیکی ملتها با یکدیگر بیشتر شود و آگاهی انها نسبت به مشکلات و پیشرفت های سایرملتها به حدمطلوبی برسد ، این آگاهی انها نسبت به مشکلات و پیشرفت های سایر ملتها به حد مطلوبی برسد . این آگاهی و رشد فکری مردم به انضمام ظلم و فسادی که در خاطرالزمان ، دنیا را فرا می گیرد، باعث خواهد که انسانها در که در انتظار فردی باشند که بدور از قوم گرایی و نژاد پرستی و سایر امتیازات موهوم،سعادت و آسایش تکامل و مساوات رابرای همه به ارمغان آورد و جامعه های مختلف را از

قید اسارات و بردگی یکدیگربرهاند.

توجه و آگاهی نسبت به مشکلات کنونی جهان اعم از استعمار مدرن کشورهای فقیر و جهان سوم توسط کشورهای مستکبر ، وقوع جنگ در مناطق مختلف جهان نظیرفلسطین، لبنان ، بوسنی و هرزگوین و

آذربایجان ...فقر وگرسنگی در کشورهای آفرقایی ، فساد و فحشا در کشورهای غربی ، استبداد و بی عدالتی و تبعیض در بسیاری از کشورها ، غارت ثروتها و منابع حیاتی مسلمانان توسط کشورهای قدرتمند ، سلب آزادی ملتها به نام حقوق بشر و الفاظ عوام فریبانه دیگر ، حضور باج طلبانه و قلدرمآبانه ی قدرتهای مستکبر در آبهای بین المللی ، سرکوب نهضتهای مردمی و قتل و شکنجه ی آنها در زندانهای وحشتناک ، پایمال شدن ارزشهای انسانی توسط کشورهای قومی به نام حق و توتضییع حقوق کشورهای کوچک به شکل قانونی و رسمی ، ساخت اسلحه های خطرناک و ابزار های کشتار جمعی توسط کشورهای بزرگ و تبدیل کره ی زمین به انبارباروت و امکان انفجار هر لحظه ی آن و آگاهی نسبت به هزار و یک مشکل دیگر و مشکلاتی که در آینده ، گریبانگیر جامعه ی بشری خواهد شد.همگی این زمینه را در انسانهای حق طلب و آزادیخواه فراهم می کند تا در زمان ظهور حضرت مهدی (عج) به دعوت جهانی ان حضرت مثبت دهند و امام زمان خود را در راه بر پایی حکومت جهانی اسلام و اقامه ی عدل و نابودی کامل در سراسر گیتی ، یاری رسانند و بشریت را نجات دهند .

 

 

 


¹ .بحار النوار ، ج 52 ، ص 91

² .بحارالنوار ج ، 52 ص113

3.بحارالنوار ج 52 ، ص 113

4. بحار النوار ج 52 ، ص 92

5. بحار النوار ج 52 ، ص97

6. نوید امن و امان ، ص 190